Memur maaşlarına 2020'den bu yana yapılan zamlar, aynı dönemde Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) açıkladığı tüketici enflasyonunun üzerinde mi kaldı, altında mı? Bu sorunun yanıtını tahminle değil, iki resmî seriyi yan yana koyarak verdik: Hazine ve Maliye Bakanlığının her Ocak ve Temmuz'da yayımladığı memur aylık katsayısı tablosu ile TÜİK'in aylık TÜFE bültenleri. Sonuç, memur maaşı tartışmalarında sık duyulan "maaşlar eridi" cümlesinin dönem dönem doğru, dönem dönem yanlış olduğunu gösteriyor.
Aralık 2019 ile Haziran 2026 arasında memur aylık katsayısı yüzde 902,37 arttı. Aynı dönemde tüketici fiyatları yüzde 839,35 yükseldi. Katsayı bazında memur maaşı, fiyat artışının yüzde 6,71 üzerinde kaldı. Temmuz 2026 zammı da hesaba katıldığında katsayı artışı yüzde 1.037,89'a çıkıyor; ancak TÜİK'in son açıkladığı veri Eylül 2026 olduğu için o tarihteki enflasyon yüzde 891,68'de kalıyor ve iki oran farklı aylara ait olduğundan doğrudan karşılaştırılamıyor.
Yıl yıl tablo: altı yılın dördünde zam enflasyonun altında
Aşağıdaki tablo, her yılın Ocak ve Temmuz dönemlerinde katsayılara yansıyan artışların bileşkesini, o yılın Aralık bültenindeki yıllık TÜFE ile karşılaştırıyor.
| Yıl | Memur zammı (yıl içi bileşik) | TÜFE (Aralık, yıllık) | Reel değişim |
|---|---|---|---|
| 2020 | %11,56 | %14,60 | -%2,66 |
| 2021 | %16,40 | %36,08 | -%14,46 |
| 2022 | %85,54 | %64,27 | +%12,95 |
| 2023 | %52,82 | %64,77 | -%7,26 |
| 2024 | %78,07 | %44,38 | +%23,33 |
| 2025 | %28,91 | %30,89 | -%1,52 |
Tablo, 2020-2025 arasındaki altı yılın dördünde zammın enflasyonun altında kaldığını gösteriyor. En büyük aşınma 2021'de yaşandı: o yıl maaşlara yansıyan artış yüzde 16,40 iken yıllık enflasyon yüzde 36,08 oldu. En güçlü telafi ise 2024'te geldi; yüzde 78,07'lik artış, yüzde 44,38'lik enflasyonu geride bıraktı.
14 dönemin hesabı
Katsayı tablosundaki ardışık iki değerin oranı, o dönemde maaşlara fiilen yansıyan artışı veriyor. Aşağıdaki tablo, bu artışı bir önceki altı aylık TÜFE değişimiyle karşılaştırıyor. Sütunlar arasındaki fark, sözleşme zammının enflasyonu ne kadar karşıladığını gösteriyor; negatif değer, o dönemde fiyat artışının maaş artışını geçtiği anlamına geliyor.
| Dönem | Önceki 6 ay TÜFE | Katsayı artışı | Fark (puan) |
|---|---|---|---|
| 2020 Ocak | %6,50 | %5,49 | -1,01 |
| 2020 Temmuz | %5,75 | %5,75 | 0,00 |
| 2021 Ocak | %8,37 | %7,33 | -1,04 |
| 2021 Temmuz | %8,45 | %8,45 | 0,00 |
| 2022 Ocak | %25,48 | %30,95 | +5,47 |
| 2022 Temmuz | %42,35 | %41,69 | -0,66 |
| 2023 Ocak | %15,40 | %30,00 | +14,60 |
| 2023 Temmuz | %19,77 | %17,55 | -2,22 |
| 2024 Ocak | %37,57 | %49,25 | +11,68 |
| 2024 Temmuz | %24,73 | %19,31 | -5,42 |
| 2025 Ocak | %15,75 | %11,54 | -4,21 |
| 2025 Temmuz | %16,67 | %15,57 | -1,10 |
| 2026 Ocak | %12,19 | %18,60 | +6,41 |
| 2026 Temmuz | %17,76 | %13,52 | -4,24 |
Farkın büyük kısmı kanundan geliyor
2023 Ocak'taki yüzde 30'luk artış, sözleşme zammı ile enflasyon farkının olağan bileşkesinden doğmadı. 7431 sayılı Kanunla 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye eklenen geçici 43. madde, 1 Ocak-30 Haziran 2023 dönemi için uygulanacak artış oranını doğrudan yüzde 30 olarak belirledi. O dönemde sözleşmede öngörülen oran yüzde 8, önceki altı aylık TÜFE ise yüzde 15,40'tı; tablodaki 14,60 puanlık fark bu iki kalemin kanunla aşıldığı noktayı gösteriyor. 2022 Ocak'ta da sözleşme oranına kanunla müdahale edildi: 6. Dönem Toplu Sözleşmenin yüzde 5'lik oranı, 7351 sayılı Kanunla 1 Ocak 2022'den geçerli olmak üzere yüzde 7,5'e çıkarıldı.
Enflasyon farkı mekanizmasının dayanağı, 2026-2027 yıllarını kapsayan 8. Dönem Toplu Sözleşmesinin 7. maddesi. Hüküm, altı aylık TÜFE değişiminin aynı dönem için öngörülen sözleşme oranını aşması hâlinde katsayıların "aşan kısım kadar" artırılacağını, artışın enflasyonun ilan edildiği ayın birinden geçerli olacağını söylüyor. Toplu sözleşme dosyamızda bu maddelerin dönem dönem nasıl uygulandığını izliyoruz.
Karşılaştırmanın sınırları
Bu hesap yalnızca katsayıya yansıyan oranları ölçüyor. Kıdem, derece ve kademe ilerlemesinden bağımsız olarak sadece zam etkisini gösteriyor; bir memurun kasasına giren tutar, bu oranlara ek olarak gösterge ve ek gösterge değişikliklerinden de etkileniyor.
Kapsam dışında kalan üç kalem var. 7456 sayılı Kanunla 2023 Temmuz'da sözleşmeli personele 15.965 gösterge rakamı üzerinden verilen ilave ödeme bu oranların içinde değil. 2026 Ocak döneminde taban aylık katsayısına eklenen 1 puan da katsayı artış oranının dışında tutuldu. Ayrıca 2026 satırındaki enflasyon, Aralık bülteni henüz yayımlanmadığı için Ocak-Eylül dönemini kapsıyor ve yıl sonunda yeniden hesaplanması gerekiyor. Arşivdeki enflasyon haberlerimizde TÜİK'in aylık bültenlerini takip edebilirsiniz.
Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü memur maaş katsayıları tablosu (Temmuz 2026), TÜİK Tüketici Fiyat Endeksi bültenleri (Aralık 2019-Eylül 2026), Resmî Gazete'de yayımlanan 5, 6, 7 ve 8. Dönem Toplu Sözleşme kararları ile 7351, 7431 ve 7456 sayılı Kanunlar.
Fotoğraf: Memur-Sen
RSS